Helyum sızmasına yol açan bir arızadan bu şekilde erkenden haberdar olunabileceği belirtiliyor.

İsviçre- Fransa sınırında yer alan merkezde, protonları muazzam bir hızda birbiriyle çarpıştıran fizikçiler, ''Büyük Patlama'' (Big Bang) ertesinde evrenin başlangıç anlarındaki koşullara ışık tutmayı hedefliyor.

Parçacık fiziğinin önde gelen uluslararası uzmanları tarafından inşa edilen Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, kimilerince tarihin en önemli bilimsel deneyi olarak niteleniyor.

Ancak makinenin geçen yaz ilk defa çalıştırılışı üzerinden kısa süre geçtikten sonra deneye bir arıza nedeniyle ara verildi.

Arızayı soruşturan ekip tarafından yayımlanan raporda, ağırlığı 1 tonu bulan helyum gazının sisteme kontrolsüz biçimde sızdığı ve makinenin süper güçlü 53 mıknatısına hasar verdiği kaydedildi.

Gaz basıncını daha iyi kontrol eden sübapların 19 Eylül tarihinde meydana gelen arızanın tekrar etmemesini sağlayabileceği söyleniyor.

Fizikçiler deneyden umutlu

Soruşturmayı yürüten ekip, gazın sızmasına elektrik tesisatındaki bir arızanın yol açtığını da kaydetti.

Hasar gören süper mıknatıslardan her birinin teker teker çıkarılıp tamir edilmesi gerekiyor.

Gelecek yaz bitmesi beklenene tamirattan sonra Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ilk aşamada tüm hızıyla çalıştırılmayacak.

Muhabirler, CERN'deki bilimadamlarının deneyin devam edeceğinden ve parçacık fiziğinde yeni ufuklar açma planlarından umutlu olduklarını bildiriyor.

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı halka şeklindeki bir devrenin içinde parçacık ışınlarını ateşlemek ve bu parçacıkları bir dizi mıknatıs yardımıyla döndürmek üzere tasarlandı.

Cenevre yakınlarında yerin 100 metre altında, 27 kilometrelik daire şeklinde bir tünel olarak inşa edilen Büyük Hadron Çarpıştırıcısı dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısı.

Deney, 13,7 milyar yıl önce meydana geldiği düşünülen "Büyük Patlama"nın sır perdesini aralayacağı beklentisiyle, dünya kamuoyunda da büyük ilgi uyandırdı.

BBC Turkish

2008-12-05